พัดลมระบายความร้อนในคอมพิวเตอร์ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องตั้งโต๊ะหรือโน้ตบุ๊ก มีหน้าที่ช่วยรักษาอุณหภูมิให้เย็นและทำให้ระบบทำงานได้อย่างลื่นไหล แต่ถ้าวันไหน คอมเสียงดัง จนได้ยินเสียงชัดเจน รบกวนการทำงาน นั่นเป็นสัญญาณว่าควรตรวจเช็กว่าเกิดปัญหาอะไรขึ้น ถ้าคอมพิวเตอร์ของใคร มีเสียงดังเหมือนลมพัดในอุโมงค์อยู่ตลอดเวลา ก็มีความเป็นไปได้ว่ามีปัญหา ที่ควรหาต้นตอโดยด่วน บทความนี้ผมจะมาบอกวิธีแก้ และหาสาเหตุว่าเกิดจากอะไร
1. ตรวจสอบว่าโปรแกรมอะไรทำงานอยู่
ขั้นตอนแรกในการหาสาเหตุ คอมเสียงดัง คือเช็กให้แน่ใจว่ามีซอฟต์แวร์หรือโปรแกรมอะไรทำงานอยู่บ้าง และใช้ทรัพยากรเครื่องมากเกินไปหรือไม่ ถ้าใครใช้ Windows ให้กด Ctrl + Shift + Esc เพื่อเปิด Task Manager ส่วนใครที่ใช้ macOS กด ให้ Ctrl + Space แล้วค้นหา Activity Monitor ทั้งสองแบบจะบอกได้ว่ามีโปรแกรมใดเปิดอยู่และกำลังใช้งาน CPU, RAM หรือ Disk มากผิดปกติหรือไม่
Task Manager ในวินโดว์ เช็ตสัดส่วนการใช้ทรัพยากรเครื่องได้
โดยทั่วไปแล้ว คอมพิวเตอร์ที่อยู่ในสถานะเปิดทิ้งไว้เฉยๆ ไม่ควรใช้พลัง CPU เกิน 20% หากเราไม่ได้ทำงานหนัก แต่กลับพบว่า CPU วิ่งขึ้นไปจนถึง 100% ให้ลองตรวจดูว่าโปรแกรมไหนกำลังกินทรัพยากรอยู่ บางครั้งอาจเป็นซอฟต์แวร์ที่ลืมปิด หรืออาจเป็นมัลแวร์ที่แอบใช้ทรัพยากรเครื่องโดยที่คุณไม่รู้ตัวก็ได้
2. ตรวจสอบอุณหภูมิภายในเครื่อง
ถ้า คอมเสียงดัง เฉพาะตอนทำงานหนัก เช่น เล่นเกม ตัดต่อวิดีโอ หรือแปลงไฟล์ขนาดใหญ่ นั่นถือเป็นพฤติกรรมที่ปกติของพัดลม เพราะหน้าที่ของมันคือช่วยลดอุณหภูมิของอุปกรณ์ต่างๆ ให้ปลอดภัยขณะประมวลผลหนัก แต่ถึงจะเป็นเรื่องปกติ ก็ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องทนฟังเสียงลมหมุนดังๆ ตลอดเวลา
วิธีหนึ่งที่ช่วยให้เข้าใจสถานะของเครื่องได้ดีขึ้นคือ ตรวจสอบอุณหภูมิ CPU ด้วยโปรแกรมเฉพาะทาง เช่น ถ้าเป็น Windows ใช้ Core Temp หรือถ้าเป็น macOS ใช้ Fanny
ทั้งสองโปรแกรมใช้งานง่ายและให้ข้อมูลแบบเรียลไทม์ เมื่อตรวจสอบอุณหภูมิภายในเครื่องอยู่เสมอ คุณจะรู้ได้ว่าพัดลมกำลังทำงานตามปกติ หรือมีอาการร้อนผิดปกติที่ควรรีบแก้ไขก่อนจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต
ตัวอย่างโปรแกรม Core Temp
3. จัดพื้นที่ให้เครื่องได้ระบายอากาศ
แม้คอมพิวเตอร์จะไม่ได้ “หายใจ” เหมือนมนุษย์ แต่ระบบภายในต้องการพื้นที่ให้อากาศไหลเวียนอยู่ตลอดเวลา หากช่องลมถูกปิดกั้น อากาศร้อนจะสะสม ทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นและบังคับให้พัดลมหมุนแรงกว่าปกติจนเกิด คอมเสียงดัง
ลองสังเกตนิสัยการใช้งานของตัวเองว่ามีอะไรที่ไปขวางการระบายอากาศหรือไม่ เช่น
- ไม่ควรวางโน้ตบุ๊กบนที่นิ่มๆ อย่างเตียงหรือโซฟา เพราะพื้นผิวจะอุดช่องลมด้านล่าง
- ถ้าจำเป็น ควรใช้ lap desk แทนเพื่อให้มีช่องว่างให้อากาศไหลผ่าน
- สำหรับคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ อย่าเอาผ้าหรือของใดๆ ไปคลุมหรือปิดด้านข้าง เพราะจะทำให้อากาศหมุนเวียนได้ไม่เต็มที่
การให้คอมมีพื้นที่โล่งสำหรับรับลมเข้าและระบายลมออก จะช่วยลดอุณหภูมิภายในตัวเครื่อง และลดเสียงพัดลมได้อย่างเห็นผล
เปิดพื้นที่ให้เคสได้มีพื้นที่ระบายอากาศ
4. ปรับการทำงานของพัดลมด้วย
คอมพิวเตอร์บางเครื่องอาจตั้งค่าพัดลมให้หมุนเต็มกำลังตลอดเวลา โดยเฉพาะเครื่องที่ประกอบเองและยังไม่เคยปรับแต่งระบบระบายความร้อนอย่างละเอียด หากพัดลมถูกเชื่อมต่อเข้ากับเมนบอร์ด เพื่อนๆ สามารถเข้าไปตั้งค่าผ่าน BIOS ได้ โดยกดปุ่มอย่าง Del, F2 หรือปุ่มเฉพาะตามรุ่นขณะเปิดเครื่อง จากนั้นให้ค้นหาหมวดที่เกี่ยวกับการตรวจสอบฮาร์ดแวร์หรือ Hardware Monitoring ซึ่งชื่อเมนูอาจแตกต่างกันไปในแต่ละยี่ห้อ
การปรับค่าพัดลมเมนบอร์ด
เมื่อเข้าสู่เมนูควบคุมพัดลม เราจะพบตัวเลือกสำหรับปรับความแรงของพัดลมได้ ซึ่งก็จะขึ้นอยู่กับความสามารถของเมนบอร์ด บางรุ่นอาจมีเพียงโหมดพัดลมแรงหรือเบา ในขณะที่รุ่นที่รองรับการตั้งค่าแบบละเอียดจะมี Fan Curve ให้เลือก เพื่อกำหนดความเร็วพัดลมตามอุณหภูมิของ CPU เมนบอร์ดบางตัวสามารถควบคุมพัดลมทุกตัวที่เสียบอยู่ แต่บางรุ่นจะควบคุมได้เฉพาะพัดลมแบบ 4-pin PWM เท่านั้น หาก BIOS ไม่มีตัวเลือกเหล่านี้เลย อาจลองใช้โปรแกรมอย่าง SpeedFan เพื่อช่วยควบคุมรอบพัดลม (ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความเข้ากันได้ของเมนบอร์ด)
การปรับค่าพัดลมการ์ดจอ
ในกรณีของการ์ดจอ เพื่อนๆ สามารถใช้ซอฟต์แวร์อย่าง MSI Afterburner เพื่อปรับพฤติกรรมพัดลมระหว่างเล่นเกมได้เช่นกัน แต่ถ้าไม่สามารถควบคุมพัดลมผ่านซอฟต์แวร์ใดๆ ได้ เช่น พัดลมต่อไฟตรงจาก PSU โดยไม่ผ่านเมนบอร์ด ก็ยังมีทางเลือกเป็นอุปกรณ์เสริมอย่างตัวลดเสียงพัดลม (low-noise adapter) ที่ช่วยลดแรงดันไฟเพื่อให้พัดลมหมุนช้าลง หรือจะใช้ตัวควบคุมรอบพัดลมแบบปรับหมุนก็ได้ ซึ่งจะช่วยให้คุณตั้งค่าการทำงานได้ละเอียดขึ้นตามต้องการ
โปรแกรม MSI Afterburner
การปรับแต่งพัดลมอย่างเหมาะสมจะช่วยลดเสียงรบกวน คอมเสียงดัง ให้เบาลงได้ชัดเจน พร้อมทั้งยังคงให้ระบบระบายความร้อนทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้คอมพิวเตอร์เย็น เงียบ และทำงานได้อย่างราบรื่นมากขึ้น
5. ทำความสะอาดฝุ่นภายในเครื่อง
ฝุ่นเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้สำหรับคอมพิวเตอร์ เมื่อฝุ่นสะสมมากขึ้น ความร้อนในเครื่องก็จะสูงตามไปด้วย ส่งผลให้พัดลมต้องหมุนเร็วขึ้นเพื่อระบายความร้อน ซึ่งทำให้เกิดปัญหา คอมเสียงดัง กว่าเดิม หากในบ้านมีสัตว์เลี้ยงหรือมีควันบุหรี่ ปัญหาฝุ่นจะรุนแรงยิ่งขึ้นไปอีก
การแก้ไขทำได้ง่ายๆ เพียงใช้ไขควงเปิดฝาเคส แล้วใช้ลมเป่าฝุ่นด้วย Air Duster หรือเครื่องเป่าลมไฟฟ้า เพื่อไล่ฝุ่นตามซอกต่างๆ ให้หมด หากพัดลมมีเสียงกิ๊กๆ หรือเสียงคลิกผิดปกติ ให้ตรวจสอบว่าใบพัดไปชนกับสายไฟหรือเศษฝุ่นที่ติดค้างอยู่หรือไม่
ควรเช็คความสะอาดพัดลมบ่อยๆ
สำหรับคอมตั้งโต๊ะ การติดตั้งแผ่นกรองฝุ่นที่พัดลมดูดลมเข้า รวมถึงการยกเคสไว้บนโต๊ะหรือแท่นวาง แทนการตั้งบนพื้น จะช่วยลดปริมาณฝุ่นที่เข้ามาสะสมและทำให้ระบบระบายความร้อนทำงานได้ดีขึ้น ส่งผลให้เครื่องเงียบลงอย่างเห็นได้ชัด
6. เปลี่ยนพัดลมที่เสียงดังหรือเริ่มเสีย
หากลองแก้ไขตามทุกวิธีแล้ว แต่เสียงพัดลมยังดังไม่หาย เป็นไปได้ว่าพัดลมตัวนั้นกำลังเสื่อมสภาพหรือใกล้พัง มักจะมีอาการเป็นเสียงคลิก เสียงหึ่ง หรือเสียงเสียดสีที่ฟังแล้วรู้เลยว่าไม่ปกติ บางครั้ง เราอาจจะสามารถทดลองหยอดน้ำมันจักรเล็กน้อยที่ลูกปืนเพื่อช่วยให้หมุนลื่นขึ้นได้ แต่การทำเช่นนี้มักได้ผลก็ต่อเมื่อทำก่อนเกิดอาการเสีย หากพัดลมยังอยู่ในสภาพดีแต่เสียงดังโดยธรรมชาติของมัน ก็อาจถึงเวลาต้องเปลี่ยนตัวใหม่ที่เงียบกว่า
ตอนเลือกพัดลมใหม่ ควรให้ความสำคัญกับขนาดก่อนเป็นอันดับแรก พัดลมขนาดเล็กโดยทั่วไปจะเสียงดังกว่า ดังนั้นถ้าเครื่องใช้พัดลม 90 มม. อาจลองเปลี่ยนเป็นรุ่นที่ใหญ่ขึ้น ซึ่งจะให้เสียงที่เงียบกว่าและช่วยระบายความร้อนได้ดีกว่าเพราะพื้นที่ใบพัดมากกว่า ขณะเลือกซื้อควรดูค่าที่สำคัญในสเปก อย่างค่า CFM ที่บอกปริมาณลมที่พัดลมเป่าได้ และค่า dBA ที่บอกระดับความดังของเสียง ยิ่งค่า dBA ต่ำ พัดลมก็ยิ่งเงียบ
สำหรับผู้ที่ประกอบคอมเอง อาจพิจารณาอัปเกรดระบบระบายความร้อนแทนพัดลมเดิม เช่น เปลี่ยนชุดระบายความร้อน CPU ให้ใหญ่ขึ้น หรือใช้ชุดน้ำ (Water Cooling) เพื่อให้เครื่องทำงานเย็นและเงียบกว่าเดิม หากฮีตซิงก์เดิมมีขนาดเล็ก การเปลี่ยนเป็นรุ่นที่ใหญ่ขึ้นจะช่วยลดเสียงพัดลมลงได้อย่างชัดเจน ทำให้ลดปัญหา คอมเสียงดัง รบกวนเหมือนเครื่องบินไอพ่นอีกต่อไป
ตัวอย่างหน้าตาพัดลม AMD
สรุปวิธีแก้ คอมเสียงดัง แก้ยังไง
คอมเสียงดัง มักเกิดจากการทำงานหนักของพัดลมที่พยายามระบายความร้อนให้เครื่อง แต่หลายครั้งก็มีสาเหตุอื่นร่วมด้วย ตั้งแต่โปรแกรมที่กินทรัพยากรจน CPU ทำงานเต็ม 100% อุณหภูมิภายในสูงผิดปกติ ช่องลมระบายอากาศถูกบล็อก ฝุ่นสะสม ไปจนถึงพัดลมเริ่มเสื่อมสภาพ การตรวจสอบแต่ละจุดอย่างเป็นขั้นตอน ทั้งการเช็กโปรแกรม ดูอุณหภูมิ ทำความสะอาด ปรับตั้งค่าพัดลม หรือเปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่เมื่อจำเป็น จะช่วยให้คอมกลับมาเงียบ เย็น และทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งยังช่วยยืดอายุการใช้งานของเครื่องในระยะยาวด้วย
Facebook Inbox : https://goo.gl/9wo8oL
Hotline : 063-819-7299
โทร : 02-713-2261
Line@ : @addinonline
Email : [email protected]
ผู้เขียน
Unnote
อดีตสถาปนิกและนักศึกษาจบปริญญาโทสาขาอสังหาริมทรัพย์ ผันตัวมาคลุกคลีในวงการไอที เพื่อเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ
